|
Leica M8 en InfraRood (IR) gevoeligheid Kort na de introductie van de Leica M8 maakt de fabrikant in november 2006 bekend dat de camera een verhoogde gevoeligheid heeft voor het nabije infrarood. Hierdoor kunnen ongewenste kleurafwijkingen ontstaan. Oplossing Twee weken later komt Leica met de oplossing: IR blokkerende filters voor op de lens en aangepaste firmware in de camera die de witbalans en een verwachte lensafhankelijke kleurzweem zal corrigeren. Deze kleurverschuiving zal zich vooral met groothoeklenzen met filter voordoen. Iedere Leica M8 koper die zich registreert, krijgt van Leica twee gratis UV/IR filters in de gewenste maat.
Even wachten... Een klein half jaar later, april 2007, komt Leica met de aangekondigde firmware die de witbalans en eventuele kleurzweem corrigeert door plaatsing van het filter. Kort daarna komt ook de uitlevering van de filters op gang. Tevens brengt Phase One, die voor Leica de Capture One raw conversie software levert met M8 ondersteuning, versie 3.7.7 uit. Hierin bevindt zich het aangepaste cameraprofiel voor de Leica M8 met UV/IR filter.
Waarom een UV/IR filter? Gevoeligheid voor infrarood is normaal voor beeldsensors in digitale camera’s. Deze gevoeligheid wordt gewoonlijk uitgefilterd door een glasplaatje vlak voor de sensor. Bij de M8 is dat ook het geval maar deze is dunner dan gebruikelijk wat de kwaliteit van de lenzen beter doet uitkomen. Maar daardoor is het filter minder effectief in het blokkeren van IR, met de bekende gevolgen van dien. Over de vraag hoe ernstig dit is en of een filter (altijd) noodzakelijk is, lopen de meningen uiteen. Wie textiel (mode, reportage) fotografeert, kan niet werken zonder een UV/IR filter. Mijn kerstfoto's - zonder filter - konden allemaal de prullenbak in: alle zwarte avondkleding was roodbruin.
Wie landschap doet is hier minder afhankelijk van, maar ook daar vind ik het resultaat met filter aanzienlijk beter en meer in balans, al is het minder opvallend. Hieronder beschrijf ik enkele proeven die ik met de Leica M8 plus UV/IR filter en raw conversie met het aangepaste cameraprofiel in Capture One heb uitgevoerd. Andere raw software - Adobe Photoshop Lightroom en Photoshop CS3 - komt later aan bod. Leica filters Bij de proefopnamen heb ik uitsluitend de Leica UV/IR filters gebruikt. Hoewel er ook filters van andere fabrikanten te koop zijn (B+W 486 filter, Heliopan), is het gebruik van Leica UV/IR filters aan te bevelen. Het is immers de keten van filter, firmware en raw software die op elkaar zijn afgesteld. Daarnaast passen de Leica filters soms beter op de lens zonder de opsteek-zonnekap in de weg te zitten (bijv. de Elmarit-M 24mm).
Lenscode Daarnaast spelen de lenzen ook nog een belangrijke rol in het geheel. De Leica M-lenzen hebben geen elektronisch koppeling met de camera. Voor identificatie wordt een optisch uit te lezen "zebra"-code op de binnenkant van de lensbajonet aangebracht. Deze zogeheten 6-bits code zorgt ervoor dat m.n. bij groothoeklenzen de vignettering automatisch door de camera wordt gecorrigeerd. Alle lenzen die ik voor de proefopnamen heb gebruikt, zijn door Leica voorzien van deze code.
Firmware Een groothoeklens met UV/IR filter geeft echter een cyaan zweem aan de randen van het beeld. Nieuwe firmware voor de M8 corrigeert dit mits de camera de lens kan identificeren aan de hand van de streepjescode. Ook is een aanpassing van de witbalans nodig als je een UV/IR filter gebruikt. Daarom kun je nu in de camera kiezen voor lensdetectie met of zonder UV/IR filter. Om dit niet steeds te hoeven veranderen bij het wisselen van de lens, is het aan te bevelen al je lenzen van een code en filter te voorzien.
De proefopnamen De fotoseries waarmee ik de werking van het UV/IR filter heb onderzocht, kent opnamen met verschillende lenzen, onderwerpen, verlichting en software. Alle lenzen zijn gecodeerd en worden door de M8 geïdentificeerd. Per situatie heb ik vier opnamen gemaakt, in steeds dezelfde volgorde:
Met deze reeks kan ik het effect van het filter en van de lensdetectie-instelling bepalen, zowel apart als in samenhang. RAW software Bij verwerking van het DNG rawbestand in Capture One, heb ik het cameraprofiel gebruikt dat overeenkomt met plaatsing van het filter. Dus de foto mèt filter gemaakt, is geconverteerd met het profiel voor camera plus filter. Uit de resultaten blijkt dat de lensdetectie met UV/IR de witbalans anders instelt en bij lenzen van 35mm of minder (voor M8 is dat standaard en groothoek) met een toenemende beeldhoek een steeds sterkere cyaan correctie naar de randen uitvoert.
Conclusies Op basis van de proefopnamen kom ik samenvattend tot de volgende conclusies:
Noot: ik heb geen filters of lenzen van een andere fabrikant dan Leica geprobeerd. Uit gedegen ervaringen van anderen maak ik op dat B+W 486 filters het goed doen, maar de Leica filters doen het beter. Dit geldt ook voor vreemd-merk lenzen zoals die van Zeiss en Voigtlander op de M8. Resultaten in detail Op deze pagina kun je door de foto's bladeren voor een eerste globale indruk samen met een beschrijving van de proefopnamen. Wil je het wat groter zien, download dan alle opnamen van de downloadpagina op deze site. Merk op dat alle gegevens over de opname in de foto vermeld staan. © Paul Steunebrink, mei 2007, bijgewerkt juli 2007 |
